หลายคนคงเคยได้เห็นคลิปวิดีโอบน social media ที่เป็นไวรัลทั้งสำหรับชาวไทยและชาวต่างชาติเกี่ยวกับประเพณียี่เป็งเชียงใหม่ เป็นภาพของโคมลอยนับไม่ถ้วนที่ถูกปล่อยขึ้นสู่ท้องฟ้ายามค่ำคืน ทำให้เทศกาลยี่เป็งเป็นประสบการณ์ที่น่าประทับใจ ดึงดูดให้เหล่านักท่องเที่ยวจากทั่วทุกมุมโลกหลั่งไหลเข้าไปสัมผัสความพิเศษนี้สักครั้งในชีวิต
สำหรับใครที่สนใจหรือวางแผนว่าจะไปงานยี่เป็งที่เชียงใหม่ในปีนี้ บทความนี้ Nestopa จะมาอัปเดตข้อมูลล่าสุดเกี่ยวกับประเพณียี่เป็งเชียงใหม่ปี 2568 ว่าจัดที่ไหน เมื่อไหร่ และสามารถเข้าร่วมได้อย่างไรบ้าง รวมไปถึงประวัติความเป็นมา ความเชื่อ และกิจกรรมการลอยโคมมาฝากทุกคนกัน!
ประเพณียี่เป็ง 2568 จัดวันที่เท่าไหร่?
ในปี 2568 นี้ ประเพณียี่เป็งจะจัดขึ้นในวันที่ 5-6 พฤศจิกายน 2568 ตรงกับช่วงเทศกาลวันลอยกระทง หรือช่วงวันเพ็ญ ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติของไทย ดังนั้นวันที่จัดประเพณีลอยโคมในแต่ละปีก็จะเปลี่ยนไปตามการนับวันแบบจันทรคตินั่นเอง
ประวัติของประเพณียี่เป็ง ความสำคัญจากอดีตสู่ปัจจุบัน
ประเพณียี่เป็ง คือประเพณีเก่าแก่และสำคัญของชาวล้านนาทางภาคเหนือของประเทศไทย ซึ่งมีประวัติความเป็นมาที่ยาวนานและผสมผสานระหว่างความเชื่อดั้งเดิมกับพุทธศาสนา
ชื่อ "ยี่เป็ง" มาจากภาษาล้านนา โดย "ยี่" หมายถึง เดือนที่สองในปฏิทินล้านนา ซึ่งตรงกับเดือนพฤศจิกายนในปฏิทินไทยภาคกลาง ส่วน "เป็ง" หมายถึง คืนวันเพ็ญพระจันทร์เต็มดวง
ความเป็นมาในยุคแรกเริ่ม (อาณาจักรหริภุญไชย)
บันทึกประวัติศาสตร์ที่เก่าแก่ที่สุดของประเพณียี่เป็งปรากฏในพงศาวดารโยนกและจามเทวีวงศ์ ซึ่งระบุว่าประเพณีนี้เริ่มต้นขึ้นในสมัยอาณาจักรหริภุญไชย (ประมาณพุทธศตวรรษที่ 14)
-
ราว ๆ ปี พ.ศ. 1490 เมืองหริภุญไชยเกิดอหิวาตกโรคระบาด ผู้คนจึงอพยพไปหงสาวดีนาน 6 ปี เมื่อกลับมา พวกเขานำสิ่งของใส่ "กระถาง" หรือ "สะเปา" ลอยในแม่น้ำ ประดับด้วยธูปเทียนและไฟ เพื่อส่งถึงญาติที่อยู่ห่างไกล แสงไฟที่สะท้อนน้ำคล้าย "ผีโขมด" ทำให้ประเพณีนี้เรียกว่า "ประเพณีลอยโขมด" หรือ "ลอยไฟ" ซึ่งต่อมาเป็นการระลึกถึงบรรพบุรุษและลอยเคราะห์ร้าย
การผนวกเข้ากับพุทธศาสนาและอัตลักษณ์ล้านนา
เมื่ออาณาจักรล้านนารวมเป็นปึกแผ่นและพุทธศาสนาเข้ามาเป็นศาสนาหลัก ประเพณียี่เป็งได้ถูกสอดแทรกความหมายทางพุทธศาสนาเข้าไปอย่างลึกซึ้ง
-
ปล่อยโคมลอย (ว่าวลม/ว่าวไฟ) เพื่อบูชาพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้าที่ประดิษฐานในพระเจดีย์จุฬามณีบนสวรรค์ เชื่อว่าเป็นการเก็บรักษาพระเกศธาตุของเจ้าชายสิทธัตถะ ผู้ที่ปล่อยโคมเชื่อว่าจะได้อานิสงส์
-
จุดผางประทีป (ตะเกียงดินเผาเล็ก ๆ ) ทั่วบ้านและวัด เพื่อบูชาพระพุทธเจ้าห้าพระองค์ตามตำนานแม่กาเผือก เชื่อว่าจะนำมาซึ่งสติปัญญาและความสว่างไสว
-
แสดงความกตัญญูต่อพระแม่คงคา และขอขมาที่ทิ้งสิ่งปฏิกูลลงแม่น้ำ
ประเพณียี่เป็งทำอะไรบ้าง? กิจกรรมและความเชื่อแบบล้านนา
ความเชื่อและประเพณียี่เป็งได้ถูกสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน โดยนอกจากกิจกรรมการปล่อยโคมลอยที่ได้รับความนิยมอย่างมาก ยังมีกิจกรรมและพิธีกรรมอื่น ๆ ตามแบบแผนประเพณียี่เป็งของชาวล้านนาอีกหลายอย่าง ซึ่งสามารถแบ่งตามวันได้ดังนี้
-
การเตรียมงาน (วันขึ้น 13 ค่ำ - วันเตรียม):
ชาวบ้านจะทำความสะอาดวันและบ้านเรือน โดยจะตกแต่งด้วยธงและดอกไม้ รวมถึงจัดทำซุ้มประตูป่า โดยใช้ต้นกล้วย อ้อย หรือไม้ชนิดอื่น ๆ เพื่อต้อนรับพระเวสสันดรเสด็จกลับจากป่า นอกจากนี้ยังมีการทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้ผู้ล่วงลับ (ตานขันข้าว) ด้วยการนำอาหารคาวหวานและสิ่งของเครื่องใช้ไปถวายพระสงฆ์อีกด้วย
-
วันดา (วันขึ้น 14 ค่ำ):
ในวันดา ชาวบ้านจะถวายภัตตาหารเช้าให้กับพระสงฆ์ที่วัด ฟังเทศน์คาถาพัน ซึ่งเป็นเรื่องราวของพระเวสสันดรชาดก ต่อด้วยฟังเทศน์คัมภีร์มาลัยต้น มาลัยปลาย และอานิสงส์เวสสันดร โดยในช่วงเย็นจะมีการก่อเจดีย์ทราย
-
วันฟังธรรม (วันขึ้น 15 ค่ำ):
วันฟังธรรมจะมีการจัดเทศน์มหาชาติ ซึ่งเล่าเรื่องราวพระเวสสันดรชาดกทั้ง 13 กัณฑ์ ตั้งแต่เช้าตรู่ถึงเย็น และจะมีการจุดไฟรูปแบบต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นการจุดผางประทีป จุดดอกไม้ไฟชนิดต่าง ๆ การล่องสะเป่าหรือลอยโขมด รวมไปถึงการปล่อยโคมลอยขึ้นสู่ท้องฟ้า
โดยการปล่อยโคมลอยนอกจากจะใช้สำหรับการบูชาแล้ว ยังเป็นสัญลักษณ์ของการ ปล่อยเคราะห์ ปล่อยโศก และสิ่งไม่ดีต่างๆ ออกไปจากชีวิต ซึ่งแสงจากโคมจะนำมาซึ่งความสบายใจ สิริมงคล และความเจริญรุ่งเรืองมาให้อีกด้วย
ประเพณียี่เป็งจัดที่ไหนบ้าง จังหวัดอะไร?
ประเพณียี่เป็งและการลอยโคมเป็นประเพณีที่จัดขึ้นในจังหวัดทางภาคเหนือของประเทศไทย โดยสืบทอดต่อกันมาจากอารยธรรมล้านนา ซึ่งจังหวัดเชียงใหม่เป็นจังหวัดที่มีการจัดประเพณียี่เป็งได้ยิ่งใหญ่ที่สุด โดยงานที่ได้รับความนิยมและมีผู้เข้าร่วมมากที่สุดในปีที่ผ่านมาคือ งานเทศกาลเชียงใหม่ ซีเอดี (Chiangmai CAD Khomloy Sky Lanterns Festivel) ที่ศูนย์วัฒนธรรม CAD (The CAD Cultural Center) จังหวัดเชียงใหม่
ส่วนภูมิภาคอื่น ๆ มักจะเป็นการจัดงานเทศกาลลอยกระทงแบบภาคกลาง ที่มีการปล่อยกระทงลงสู่แหล่งน้ำเพื่อเป็นการขอขมาพระแม่คงคาอย่างที่หลายคนคุ้นเคยกันเป็นอย่างดี ทั้งนี้ทั้งนั้นบางคนอาจนำโคมยี่เป็งมาปล่อยเองที่บ้าน แต่ที่จริงแล้วไม่แนะนำให้นำมาปล่อยเองนอกเหนือจากพื้นที่ที่กำหนดหรือมีการจัดงาน โดยเฉพาะในพื้นที่กรุงเทพมหานครและพื้นที่ใกล้เคียงกับท่าอากาศยาน เพราะนอกจากจะผิดกฎหมายแล้ว ยังอาจเป็นอันตรายต่อเครื่องบิน และทรัพย์สินของผู้อื่นอีกด้วย
ประเพณียี่เป็งเชียงใหม่ปี 2568 จองอย่างไร? ราคาเท่าไหร่?
สำหรับใครที่กำลังสนใจเข้าร่วมงานประเพณียี่เป็งของเชียงใหม่ งานที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคือ เทศกาล CAD 2568 ปล่อยโคมลอย ยี่เป็งล้านนา เชียงใหม่ โดยในงานจะมีทั้งการแสดง อาหารท้องถิ่น และของที่ระลึก สามารถจองตั๋วได้ผ่านช่องทางออนไลน์ โดยมีราคาเริ่มต้นอยู่ที่ 4,780 บาท และหากใครกำลังมองหาคอนโดให้เช่าเชียงใหม่ในช่วงงานเทศกาล สามารถเข้ามาค้นหาคอนโดที่ใช่ได้เลยง่าย ๆ บนแพลตฟอร์ม Nestopa!
และส่วนพื้นที่จังหวัดอื่น ๆ ในภาคเหนือ ก็มีการจัดงานเทศกาลปล่อยโคมลอยในวันยี่เป็งเช่นเดียวกัน โดยสามารถศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้จากประกาศของหน่วยงานในจังหวัดที่สนใจได้เลย
ปล่อยโคมอย่างไรให้ปลอดภัย?
ในปัจจบัน การปล่อยโคมลอยในประเพณียี่เป็งได้รับการควบคุมเรื่องความปลอดภัยอย่างเคร่งครัดเนื่องจากการปล่อยโคมอาจส่งผลกระทบที่ร้ายแรงหากลอยไปติดกับเครื่องบิน หรือหากไปตกอยู่กับบ้านเรือนของประชาชน สร้างความเดือดร้อนให้กับชีวิตและทรัพย์สินของผู้อื่นได้
ด้วยเหตุนี้เอง ทางกระทรวงคมนาคมได้มีการประกาศข้อควรปฏิบัติสำหรับการปล่อยโคมลอยอย่างปลอดภัย โดยมีคำแนะนำดังนี้
-
การปล่อยโคมลอยและโคมควันเป็นอันตรายร้ายแรงต่อ ความปลอดภัยในการบิน ของอากาศยาน จึงไม่ควรปล่อยโคมในบริเวณใกล้เคียงกับท่าอากาศยาน
-
ขนาดของโคมลอย (Floating Lanterns) ที่แนะนำ
-
ขนาดเล็ก : เส้นผ่านศูนย์กลาง/ความกว้างไม่เกิน 50 ซม., ความสูงไม่เกิน 70 ซม., น้ำหนักเชื้อเพลิงไม่เกิน 25 กรัม, ระยะเวลาการเผาไหม้ไม่เกิน 4 นาที
-
ขนาดกลาง : เส้นผ่านศูนย์กลาง/ความกว้าง 50-70 ซม., ความสูง 70-90 ซม., น้ำหนักเชื้อเพลิงไม่เกิน 35 กรัม, ระยะเวลาการเผาไหม้ไม่เกิน 5 นาที
-
ขนาดใหญ่ : เส้นผ่านศูนย์กลาง/ความกว้าง 70-90 ซม., ความสูง 90-140 ซม., น้ำหนักเชื้อเพลิงไม่เกิน 55 กรัม, ระยะเวลาการเผาไหม้ไม่เกิน 8 นาที
-
ผู้เข้าร่วมงานควรปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่และพิธีกรอย่างเคร่งครัด เพื่อให้การปล่อยโคมลอยเป็นไปอย่างราบรื่นและปลอดภัย
สุดท้ายนี้ Nestopa ขอให้ทุกคนมีความสุขกับเทศกาลยี่เป็ง และอย่าลืมคำนึงถึงความปลอดภัยเป็นสำคัญนะครับ
อ่านบทความเพิ่มเติมเกี่ยวกับจังหวัดเชียงใหม่:
‘เชียงใหม่’ สถานที่พักกายสบายใจสาย Digital Nomads
